ندای کابل
افغانستان با ذخایر معدنی عظیم خود، یکی از غنیترین کشورهای جهان در این حوزه به شمار میرود. با وجود این ظرفیت عظیم، کمبود فناوری، ضعف زیرساختها و چالشهای امنیتی مانع بهرهبرداری کامل از این منابع شده است. در این میان، ایران به عنوان همسایه و شریک استراتژیک، گامهای عملی برای سرمایهگذاری در بخش معدن افغانستان برداشته است؛ اقدامی که میتواند نه تنها به خودکفایی معدنی افغانستان کمک کند، بلکه روابط اقتصادی دو کشور را در برابر چالشهای منطقهای تقویت نماید.
زمینه دیدار و تعهدات ایران
در دیداری اخیر با حضور حسن کاظمی قمی، سرپرست سفارت جمهوری اسلامی ایران در کابل، هیئتی از اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران به ریاست علیرضا خامنهزار با مقامات وزارت معادن و پترولیم افغانستان به گفتوگو پرداخت. این نشست، که توسط رسانههای معتبر پوشش داده شد، نقطه عطفی در روابط معدنی دوجانبه محسوب میشود.
نمایندگان ایرانی در این دیدار، تمایل بخش خصوصی کشورشان را برای سرمایهگذاری در پروژههای کلیدی معدنی ابراز کردند. تعهدات اصلی شامل موارد زیر بود:
– ایجاد کارخانه ذوبآهن: راهاندازی واحد مدرن برای فرآوری سنگآهن و تولید فولاد در افغانستان، با هدف کاهش وابستگی به صادرات مواد خام.
– راهاندازی آزمایشگاههای مجهز: تأسیس لابراتوارهای پیشرفته برای اکتشاف و تحلیل دقیق ذخایر معدنی.
– تأسیس مراکز خدمات فنی و مهندسی: ارائه خدمات تخصصی در زمینه استخراج و فرآوری معدنی.
– انتقال فناوری و آموزش: اجرای برنامههای آموزشی برای ارتقای ظرفیت مهندسان و متخصصان افغان، با بهرهگیری از تجربه ایران در صنعت فولاد.
وزارت معادن افغانستان نیز با استقبال از این ابتکار، قوانین و مقررات معدنی خود را برای تسهیل سرمایهگذاری خارجی بهروزرسانی کرده است. نصیر احمد درانی، وزیر معادن، تأکید کرد که این همکاری میتواند به اشتغالزایی گسترده و توسعه زیرساختهای صنعتی منجر شود.
پتانسیل معدنی افغانستان و نقش ایران
افغانستان دارای ذخایر معدنی تخمینی بیش از ۱ تریلیون دلار است که شامل مس، طلا، آهن، لیتیوم و عناصر نادر خاکی میشود. معادن کلیدی مانند عینک (مس)، حاجیگک (آهن) و بدخشان (طلا) ظرفیت تبدیل این کشور به یک قطب صنعتی منطقهای را دارند.
ایران، با تولید سالانه بیش از ۳۰ میلیون تن فولاد و تجربه گسترده در استخراج معادن، شریک ایدئالی برای افغانستان محسوب میشود. تجارت دوجانبه ایران و افغانستان در سالهای اخیر به بیش از ۲ میلیارد دلار رسیده و سرمایهگذاریهای جدید میتواند این رقم را دو برابر کند. همچنین گزارشهایی از سرمایهگذاری بالقوه ۵ میلیارد دلاری ایران در معادن آهن افغانستان منتشر شده است که میتواند فازهای بعدی همکاری را شکل دهد.
چالشها و چشمانداز آینده
هرچند این همکاری نویدبخش است، چالشهایی همچون مسائل امنیتی، تحریمهای بینالمللی علیه ایران و نیاز به هماهنگیهای حقوقی وجود دارد. با این حال، تجربیات موفق گذشته در پروژههای مشترک انرژی نشان میدهد که دو کشور توانایی غلبه بر این موانع را دارند.
نتیجهگیری
سرمایهگذاری ایران در معادن افغانستان فراتر از یک معامله اقتصادی است؛ این اقدام نمادی از همبستگی همسایگی و تلاش برای آیندهای مشترک و پایدار به شمار میرود. اجرای این پروژهها میتواند معادن افغانستان را به کارخانههای فولاد تبدیل کند و دانش ایرانی را در خدمت توسعه صنعتی این کشور قرار دهد. مقامات دو طرف اعلام کردهاند که مذاکرات برای امضای تفاهمنامههای رسمی در ماههای آینده ادامه خواهد یافت.
نویسنده: فخریه حسنی
