ندای کابل
حمایت ژاپن از توانمندسازی زنان افغانستان: نمادی از همبستگی جهانی
افغانستان در سالهای اخیر با بحرانهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی عمیقی روبهرو بوده است. محدودیتهای گسترده بر حقوق زنان، یکی از جدیترین چالشهای این کشور محسوب میشود. در چنین شرایطی، ژاپن به عنوان یکی از حامیان اصلی جامعه جهانی، نقش برجستهای در حمایت از زنان افغان ایفا کرده است. این حمایت نه تنها مالی، بلکه آموزشی، اقتصادی و اجتماعی بوده و به زنان افغان کمک کرده تا در برابر سختیها مقاومت کنند و مسیر استقلال و کرامت انسانی را دنبال نمایند.
تاریخچه حمایت ژاپن
سابقه حمایت ژاپن از زنان افغان به بیش از یک دهه پیش بازمیگردد. در سال ۲۰۱۱، دولت ژاپن با اختصاص ۴.۵ میلیون دلار به سازمان ملل متحد برای زنان (UN Women)، پروژهای برای پایان دادن به خشونت علیه زنان در افغانستان راهاندازی کرد. این ابتکار بر آموزش، آگاهیرسانی و حمایت قانونی تمرکز داشت و هزاران زن را از چرخه خشونت نجات داد. ژاپن همچنین خود را متعهد به اهداف توسعه پایدار سازمان ملل (SDGs) میداند و بهویژه بر هدف پنجم یعنی برابری جنسیتی تأکید کرده است.
در سال ۲۰۲۳، ژاپن بودجهای را به یونسکو اختصاص داد تا برنامههای یادگیری مبتنی بر رادیو برای دختران و زنان افغان راهاندازی شود. این برنامه در شرایط محدودیتهای آموزشی طالبان حیاتی بود و بیش از ۱۰۰ هزار زن را تحت پوشش قرار داد. این اقدامات نشاندهنده تعهد بلندمدت ژاپن است؛ کشوری که از زمان اشغال شوروی تاکنون بیش از ۵ میلیارد دلار کمک بلاعوض به افغانستان ارائه کرده و زنان را در اولویت قرار داده است.
تمرکز بر توانمندسازی اقتصادی
در سالهای اخیر، ژاپن توجه ویژهای به توانمندسازی اقتصادی زنان داشته است. برجستهترین نمونه، پروژه مشترک با برنامه توسعه سازمان ملل (UNDP) در نوامبر ۲۰۲۵ است. این پروژه دوساله با بودجه ۵.۶ میلیون دلاری، بر بهبود معیشت زنان در مناطق مرزی افغانستان تمرکز دارد و هدف آن حمایت از ۲۱۰۰ بنگاه کوچک و متوسط تحت رهبری زنان است.
فعالیتهای این پروژه شامل ارائه وامهای یارانهای، آموزش کارآفرینی و توسعه خدمات کسبوکار میشود. همچنین ۷۳ پروژه کوچکمقیاس برای تقویت زیرساختهای تولیدی جامعهمحور اجرا خواهد شد. این ابتکار بر پایه پروژه قبلی “WE-ACT” بنا شده که موفق شد ۱۲۶۰ بنگاه را حمایت کند، بیش از ۲۵۰۰ شغل ایجاد نماید (۸۷ درصد برای زنان) و ۹۰ دارایی زیرساختی جامعهای را تکمیل کند.
حمایت اجتماعی و رهبری زنان
علاوه بر حوزه اقتصادی، ژاپن در زمینه اجتماعی و رهبری نیز فعال بوده است. همکاری با UN Women در مارس ۲۰۲۵ منجر به اجرای پروژهای یکساله شد که ۳۷۰۰ زن را مستقیماً حمایت میکند و بر بیش از ۲۵ هزار نفر تأثیر میگذارد. این برنامه بر ابزارهای هوشمند اقلیمی، دسترسی به مالی و فناوری تمرکز دارد و با ایجاد فضاهای امن برای زنان، مراکز بازار و تعاونیها، ترکیبی از کمکهای بشردوستانه و فرصتهای رشد بلندمدت را فراهم میکند.
در حوزه رهبری، برنامه “رهبری زنان UNITAR” که در سال ۲۰۱۸ با حمایت ژاپن آغاز شد، بورسیههایی برای ۲۰ زن جوان حرفهای ارائه داد. این برنامه با کارگاههایی در کابل و ژاپن (توکیو و هیروشیما)، بر حکمرانی خوب، مسئولیت اجتماعی و برابری جنسیتی تمرکز داشت و مهارتهای لازم برای حل مسائل جامعهای را آموزش داد.
چالشها و دستاوردها
با وجود دستاوردهای چشمگیر، اجرای این برنامهها با چالشهایی مانند بیثباتی سیاسی و محدودیتهای طالبان مواجه است. با این حال، ژاپن با تأکید بر رویکرد جامعهمحور، از جمله ابتکار ABADEI UNDP، به تقویت تابآوری اجتماعی کمک کرده است. نمونههای الهامبخش مانند حماقی قیومی، کارآفرین افغان که با حمایت ژاپن به کشور بازگشت و زنان را در کارآفرینی توانمند کرد، نشاندهنده اثرگذاری این حمایتهاست.
نتیجهگیری
حمایت ژاپن از توانمندسازی زنان افغانستان فراتر از کمک مالی است؛ این حمایت نمادی از امید، همبستگی و دیپلماسی بشردوستانه محسوب میشود. در شرایطی که زنان افغان با سرکوب و محدودیتهای گسترده روبهرو هستند، اقدامات ژاپن – از آموزش تا اقتصاد – راهی برای بازسازی و استقلال فراهم میکند. ادامه این حمایت نه تنها برای آینده افغانستان، بلکه برای صلح و ثبات جهانی ضروری است.
با بیش از ۵۰۰ هزار زن بهرهمند از برنامههای ژاپنی، چشماندازی روشنتر برای زنان افغان در افق پدیدار است. ژاپن نشان داده است که دیپلماسی واقعی در حمایت از نیمی از جمعیت یک ملت معنا پیدا میکند.
نویسنده: فخریه حسنی
