ندای کابل
افغانستان سالهاست با بحران انرژی دستوپنجه نرم میکند؛ کشوری که بیش از ۸۰ درصد برق مورد نیاز خود را از همسایگان تأمین میکند و تنها ۲۰ درصد آن از منابع داخلی، عمدتاً نیروگاههای آبی، تولید میشود. خشکسالیهای مکرر، کاهش سطح آب مخازن و مشکلات فنی نیروگاهها، این وابستگی را تشدید کرده و زندگی روزمره میلیونها شهروند را تحت تأثیر قرار داده است. در چنین شرایطی، خبر تمدید قرارداد واردات برق از ازبکستان برای سال ۲۰۲۶، امیدی تازه برای ثبات انرژی در افغانستان به همراه دارد.
جزئیات قرارداد
شرکت ملی برق افغانستان (برشنا/DABS) اعلام کرده است که توافقنامه صادرات برق با ازبکستان برای یک سال دیگر تمدید شده است. این تصمیم در دیدار مقامات دو کشور در تاشکند، پایتخت ازبکستان، نهایی شد و وزیر انرژی ازبکستان و رئیس شرکت برشنا آن را امضا کردند. بر اساس آمار رسمی، ازبکستان در ۹ ماه نخست سال جاری میلادی بیش از ۱۱۴.۸ میلیون دلار برق به افغانستان صادر کرده که نسبت به سال گذشته رشدی ۵۵ درصدی داشته است. شرکت برشنا نیز هدفگذاری کرده تا واردات برق را به ۴۵۰ مگاوات افزایش دهد، هرچند مشکلات فنی در سمت ازبکستان گاه جریان را مختل میکند.
اهمیت راهبردی
این تمدید صرفاً به معنای تأمین برق فوری نیست، بلکه زمینهساز توسعه زیرساختهای انرژی و جذب سرمایهگذاری خارجی خواهد بود. در سال جاری، برشنا چهار توافقنامه به ارزش ۲۴۳ میلیون دلار با شرکتهای ازبکستانی امضا کرده که شامل ساخت خطوط انتقال جدید میشود. یکی از مهمترین پروژهها، احداث خطوط انتقال برق با ظرفیت ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ مگاوات است که انتظار میرود ظرف ۱۸ ماه آینده تکمیل شود. این پروژهها میتوانند وابستگی افغانستان به واردات را کاهش داده و حتی امکان صادرات برق به کشورهای همسایه را فراهم کنند.
پیامدهای اقتصادی و اجتماعی
ثبات انرژی، نقشی کلیدی در رشد اقتصادی افغانستان دارد. صنایع کوچک، کشاورزی و خدمات عمومی به شدت وابسته به برق پایدار هستند. کاهش خاموشیها میتواند زمینه رونق تولید، افزایش اشتغال و کاهش نرخ بیکاری که بیش از ۴۰ درصد برآورد میشود را فراهم کند. همچنین، دسترسی پایدار به انرژی، کیفیت زندگی شهروندان را بهبود بخشیده و اعتماد عمومی به نهادهای خدماتی را تقویت خواهد کرد.
روابط کابل و تاشکند
این همکاری نمادی از روابط رو به رشد میان افغانستان و ازبکستان است. تاشکند به عنوان یکی از شرکای کلیدی، حتی در شرایط تحریمهای بینالمللی، بر ادامه صادرات برق به افغانستان تأکید کرده است. چنین رویکردی نشاندهنده اهمیت راهبردی افغانستان در معادلات انرژی منطقهای و تمایل ازبکستان به ایفای نقش فعال در این حوزه است.
چالشها و چشمانداز آینده
با وجود این دستاوردها، چالشهایی همچنان باقی است. تغییرات اقلیمی، کاهش منابع آبی و وابستگی شدید به واردات، تهدیدی جدی برای آینده انرژی افغانستان محسوب میشوند. کارشناسان تأکید دارند که سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر مانند خورشیدی و بادی باید در اولویت قرار گیرد تا وابستگی به همسایگان به تدریج کاهش یابد.
نتیجهگیری
تمدید قرارداد واردات برق از ازبکستان، گامی استراتژیک برای ثبات انرژی افغانستان به شمار میرود. این توافق نه تنها زمستانهای سرد را روشنتر میکند، بلکه دریچهای به سوی توسعه پایدار و خودکفایی انرژی میگشاید. اگر پروژههای مشترک بهطور موفق اجرا شوند، افغانستان میتواند از بحران انرژی عبور کرده و به بازیگری فعال در بازار انرژی منطقهای تبدیل شود.
نویسنده: فخریه حسنی
